EBAN, EKKO ve EKPO Arasındaki İlişki Nedir? SAP Satınalma Veri Modeli

SAP MM satınalma sürecini veri tarafından anlamak için üç tablo özellikle önemlidir: EBAN, EKKO ve EKPO.

Bu üç tablo birlikte düşünüldüğünde satınalma talebinden satınalma siparişine geçiş daha net görülür.

Kısa özet:

  • EBAN — Purchase Requisition / satınalma talebi
  • EKKO — Purchase Order başlığı
  • EKPO — Purchase Order kalemleri

EBAN nedir?

EBAN, satınalma taleplerinin kalem seviyesindeki bilgilerini içerir.

Bir kullanıcı veya departman bir malzeme ya da hizmet ihtiyacı oluşturduğunda bu ihtiyaç PR olarak sisteme girilir.

Sık kullanılan alanlardan bazıları:

  • BANFN — satınalma talebi numarası
  • BNFPO — satınalma talebi kalemi
  • MATNR — malzeme
  • WERKS — plant
  • MENGE — talep miktarı

Bu aşama henüz tedarikçiye verilmiş resmi sipariş değildir.

EKKO nedir?

EKKO, satınalma belgesinin başlık seviyesindeki verilerini içerir.

Örneğin:

  • Satınalma belgesi numarası
  • Satıcı
  • Şirket kodu
  • Satınalma organizasyonu
  • Satınalma grubu
  • Belge tarihi

Temel alanlardan biri EBELN’dir.

EKPO nedir?

EKPO, satınalma siparişinin kalem seviyesindeki detaylarını içerir.

Örneğin:

  • EBELN — PO numarası
  • EBELP — PO kalemi
  • MATNR — malzeme
  • WERKS — plant
  • MENGE — sipariş miktarı

EKKO ile EKPO arasındaki temel ilişki:

EKKO-EBELN = EKPO-EBELN

Bu ilişkiyi daha detaylı görmek için EKKO ve EKPO SQL JOIN rehberine bakabilirsiniz.

PR nasıl PO’ya dönüşür?

Tipik süreç şöyledir:

İhtiyaç
  ↓
ME51N / PR
  ↓
Onay
  ↓
ME21N / PO
  ↓
MIGO
  ↓
MIRO

PR, iç talebi temsil eder. PO ise tedarikçiye verilen resmi satınalma belgesidir.

Bu nedenle EBAN ile EKKO/EKPO arasında doğrudan bire bir ilişki varsaymak doğru değildir.

Bir PR kalemi:

  • Bir PO kalemine dönüşebilir
  • Birden fazla PO’ya bölünebilir
  • Hiç PO’ya dönüşmeyebilir
  • Kısmen siparişe çevrilebilir

Bu yüzden veri modelinde süreç mantığı dikkate alınmalıdır.

EBAN ile EKPO nasıl ilişkilendirilebilir?

Satınalma talebi referans bilgileri PO kalemi tarafında tutulabilir. Bu sayede PR ile PO arasında iz sürülebilir.

Mantıksal yaklaşım:

EBAN (PR)
  ↓ referans
EKPO (PO item)
  ↓
EKKO (PO header)

Üretim sisteminde kullanılacak kesin alanlar ve dönüşüm kuralları şirket konfigürasyonuna göre doğrulanmalıdır.

BI tarafında hangi sorular cevaplanabilir?

Bu üç tablo birlikte kullanıldığında şu analizler yapılabilir:

  • Kaç PR PO’ya dönüştü?
  • PR’dan PO’ya dönüşüm süresi nedir?
  • Hangi talepler hâlâ siparişe dönüşmedi?
  • Hangi plant daha fazla satınalma talebi açıyor?
  • Hangi satınalma grubu daha hızlı dönüşüm sağlıyor?
  • PR miktarı ile PO miktarı arasında fark var mı?

PR-to-PO dönüşüm KPI’ı

Örneğin temel bir KPI şöyle tanımlanabilir:

PR to PO Conversion Rate
= PO'ya dönüşen PR kalemi / toplam PR kalemi

Bu oran tek başına yeterli değildir. Ayrıca dönüşüm süresi de ölçülmelidir.

PR to PO Lead Time
= PO oluşturma tarihi - PR oluşturma tarihi

Bu iki metrik satınalma operasyonunun hızını gösterir.

Açık PR nasıl düşünülmeli?

Bir PR oluşturulmuş fakat henüz siparişe dönüşmemişse operasyonel olarak açık talep olarak değerlendirilebilir.

Ancak şu durumlar ayrıca kontrol edilmelidir:

  • Silme işareti
  • Tamamlandı durumu
  • Kısmi dönüşüm
  • Onay durumu

Bu nedenle BI modelinde “Open PR” için şirket tarafından onaylanmış bir iş kuralı kullanılmalıdır.

Açık PO ile bağlantısı

PR PO’ya dönüştükten sonra süreç açık satınalma siparişi takibine geçer.

PO oluşturulmuş ancak mal henüz tamamen teslim alınmamışsa açık PO oluşur.

Bu aşama için SAP’te açık satınalma siparişleri rehberini inceleyebilirsiniz.

Veri ambarı modeli nasıl kurulabilir?

Örnek mimari:

EBAN
  ↓
PR Fact / Requisition Stage
  ↓
PR-PO bridge
  ↓
EKKO + EKPO
  ↓
Purchase Order Fact

Sonraki aşamada goods receipt verisi eklenir:

PR → PO → GR → Invoice

Böylece satınalma funnel’ı uçtan uca takip edilir.

Neden bridge tablo gerekebilir?

PR ile PO ilişkisi her zaman bire bir olmadığı için doğrudan tek fact tabloya sıkıştırmak veri tekrarına yol açabilir.

Özellikle:

  • Bir PR’ın birden fazla PO’ya bölünmesi
  • Bir PO’nun birden fazla PR referansı içermesi

gibi senaryolarda ara ilişki tablosu daha sağlıklı olabilir.

Özet

EBAN satınalma talebini, EKKO ve EKPO ise satınalma siparişinin başlık ve kalem seviyelerini temsil eder. Bu üç tablo birlikte kullanıldığında PR’dan PO’ya dönüşüm, açık talepler ve satınalma lead time gibi önemli KPI’lar üretilebilir.

SAP satınalma sürecini yalnızca transaction kodlarıyla değil, veri ilişkileriyle birlikte anlamak BI ve ETL projelerinde önemli avantaj sağlar.

Ali Rıza Ekici

İş Zekâsı, Qlik Sense, ETL, SAP, SQL ve veri analitiği üzerine uygulamalı içerikler hazırlıyor.

Yazar ve deneyim hakkında →