ME21N, MIGO ve MIRO Nedir? SAP Satınalma Süreci Uçtan Uca Rehber

SAP MM satınalma sürecini öğrenirken üç işlem kodu sürekli karşınıza çıkar: ME21N, MIGO ve MIRO.

Bu üç işlem birbirinden bağımsız ekranlar değildir. Birlikte düşünüldüğünde satınalma siparişinin oluşturulmasından malın teslim alınmasına ve tedarikçi faturasının kontrol edilmesine kadar uzanan temel süreci oluştururlar.

Kısa özet:

ME21N → Satınalma Siparişi
MIGO  → Mal Girişi
MIRO  → Fatura Kontrolü

Süreç neden üç aşamadan oluşur?

Bir şirketin bir tedarikçiden malzeme satın aldığını düşünelim.

Önce şirkette hangi malzemenin, hangi miktarda ve hangi fiyatla alınacağı tanımlanır. Ardından mal fiziksel olarak depoya gelir. Son aşamada tedarikçinin gönderdiği fatura sisteme kaydedilir ve siparişle karşılaştırılır.

Bu nedenle operasyonel süreç üç farklı olayı temsil eder:

  1. Sipariş verme
  2. Malı teslim alma
  3. Faturayı kontrol etme

SAP bu olayları ayrı belgeler ve kontroller üzerinden izler.

1. ME21N: Satınalma siparişi oluşturma

ME21N, satınalma siparişi yani Purchase Order oluşturmak için kullanılan temel SAP MM işlem kodlarından biridir.

PO içerisinde genellikle şu bilgiler bulunur:

  • Tedarikçi
  • Satınalma organizasyonu
  • Şirket kodu
  • Malzeme
  • Miktar
  • Plant
  • Teslim tarihi
  • Net fiyat

Sipariş kaydedildiğinde SAP bir satınalma belgesi numarası üretir.

Bu belge sonraki süreçlerin referans noktası olur.

ME21N verisi hangi tablolarda bulunur?

Satınalma siparişlerinde en temel iki tablo:

  • EKKO — Belge başlığı
  • EKPO — Belge kalemleri

İki tablo temel olarak EBELN alanı üzerinden bağlanır.

EKKO.EBELN = EKPO.EBELN

Bu nedenle PO bazlı bir BI raporunda EKKO ve EKPO sıkça birlikte kullanılır.

2. MIGO: Mal girişi

Siparişi oluşturmak malın gerçekten geldiği anlamına gelmez.

Tedarikçi malzemeyi fiziksel olarak teslim ettiğinde depo veya ilgili operasyon ekibi mal girişini SAP üzerinde kaydeder.

Bu işlem için yaygın olarak MIGO kullanılır.

Standart PO bazlı mal girişlerinde sık karşılaşılan hareket türlerinden biri:

101 — Mal girişi

hareketidir.

MIGO sonrası sistemde ne değişir?

Mal girişi kaydedildiğinde:

  • Stok miktarı güncellenebilir.
  • Malzeme belgesi oluşur.
  • PO teslimat geçmişi güncellenir.
  • Değerlemeye bağlı olarak muhasebe etkisi oluşabilir.

Yani PO artık yalnızca sipariş edilmiş bir belge olmaktan çıkar; fiziksel teslimat bilgisi de sisteme girilmiş olur.

MIGO verisi hangi tablolarda bulunur?

Klasik SAP yapısında malzeme belgelerinde sık kullanılan tablolar:

  • MKPF — Malzeme belgesi başlığı
  • MSEG — Malzeme belgesi kalemleri

S/4HANA tarafında malzeme hareketlerinin merkezi veri modeli açısından MATDOC önem kazanır.

Raporlama yapılırken sistem sürümü mutlaka dikkate alınmalıdır.

3. MIRO: Lojistik fatura kontrolü

Mal teslim edildikten sonra tedarikçi faturası gelir.

MIRO, lojistik fatura kontrolü sürecinde satınalma siparişi ve mal girişi ile ilişkili faturaları kaydetmek için kullanılan temel işlem kodlarından biridir.

Buradaki amaç yalnızca faturayı sisteme girmek değildir.

Aynı zamanda şu kontroller yapılabilir:

  • Sipariş edilen miktar
  • Teslim alınan miktar
  • Fatura edilen miktar
  • Sipariş fiyatı
  • Fatura fiyatı

Bu yapı satınalma kontrolünün önemli bir parçasıdır.

Üçlü eşleştirme mantığı

Satınalma süreçlerinde sık kullanılan kavramlardan biri three-way match, yani üçlü eşleştirmedir.

Basitleştirilmiş olarak üç belge karşılaştırılır:

Purchase Order
     ↓
Goods Receipt
     ↓
Invoice

Türkçesiyle:

Sipariş → Mal Girişi → Fatura

Amaç, şirketin sipariş etmediği veya teslim almadığı bir miktar için ödeme yapılmasını önlemeye yardımcı olmaktır.

ME21N, MIGO ve MIRO arasındaki ilişki

Süreci tek zincir halinde düşündüğümüzde:

İhtiyaç
  ↓
ME51N - Satınalma Talebi
  ↓
ME21N - Satınalma Siparişi
  ↓
MIGO - Mal Girişi
  ↓
MIRO - Fatura Kontrolü
  ↓
FI / Ödeme Süreci

Her şirkette süreç ve onay mekanizmaları farklı olabilir; ancak temel satınalma mantığı bu zincir etrafında şekillenir.

BI tarafında neden çok değerlidir?

Bu üç aşama birlikte analiz edildiğinde yalnızca “ne kadar satın aldık?” sorusunun ötesine geçilir.

Örneğin şu KPI’lar üretilebilir:

  • Sipariş edilen miktar
  • Teslim alınan miktar
  • Fatura edilen miktar
  • Açık PO miktarı
  • Eksik teslimat miktarı
  • Siparişten mal girişine geçen süre
  • Mal girişinden faturaya geçen süre
  • Tedarikçi teslimat performansı
  • Fiyat farkları
  • Plant bazında satınalma performansı

Bu nedenle satınalma analitiği yalnızca EKKO ve EKPO ile sınırlı değildir.

Örnek uçtan uca rapor modeli

Bir veri ambarında model yaklaşık olarak şöyle kurgulanabilir:

EKKO / EKPO
     ↓
Purchase Order Fact
     ↓
Material Movement / Goods Receipt
     ↓
Invoice Data
     ↓
Purchasing Analytics

Boyutlar ise örneğin:

  • Tedarikçi
  • Malzeme
  • Plant
  • Şirket
  • Tarih
  • Satınalma organizasyonu

olabilir.

Açık satınalma siparişi nasıl düşünülür?

Bir PO oluşturulmuş ancak sipariş miktarının tamamı henüz teslim alınmamışsa açık miktar bulunabilir.

Basit mantık:

Açık Miktar = Sipariş Miktarı - Teslim Alınan Miktar

Gerçek SAP raporlarında iptal, iade, teslimat tamamlama göstergeleri ve farklı hareketler gibi ek kurallar dikkate alınmalıdır.

Ancak analitik mantığın başlangıcı bu karşılaştırmadır.

Örnek senaryo

Bir şirket 100 adet rulman sipariş ediyor.

ME21N ile:

Sipariş miktarı = 100

İlk teslimatta MIGO ile:

Mal girişi = 60

Bu durumda basit açık miktar:

100 - 60 = 40

Daha sonra kalan 40 adet de geldiğinde PO teslimat açısından tamamlanabilir.

Tedarikçi 100 adet için fatura gönderdiğinde MIRO aşamasında sipariş ve mal girişleriyle fatura karşılaştırılabilir.

Bu örnek, üç ekranın aslında aynı iş sürecinin farklı aşamalarını temsil ettiğini gösterir.

En sık yapılan raporlama hataları

1. PO miktarı ile mal girişi miktarını aynı sanmak

Sipariş verilmiş olması malın geldiği anlamına gelmez.

2. Belge seviyelerini karıştırmak

EKKO başlık, EKPO kalem seviyesindedir. Malzeme hareketleri ise başka bir grain seviyesinde olabilir.

3. İade ve ters kayıtları hesaba katmamak

Mal hareketlerinde yalnızca pozitif girişleri toplamak yanlış stok ve teslimat sonucu üretebilir.

4. SAP sürümünü dikkate almamak

ECC ve S/4HANA veri modellerinde bazı tablo kullanımları farklılaşabilir.

ME21N, MIGO ve MIRO öğrenme sırası

Yeni başlayan biri için mantıklı sıra şöyledir:

  1. Önce satınalma siparişinin ne olduğunu öğrenin.
  2. ME21N ile PO oluşturma mantığını kavrayın.
  3. MIGO ile fiziksel mal hareketini anlayın.
  4. MIRO ile fatura kontrolünün neden gerekli olduğunu öğrenin.
  5. Son olarak bu belgelerin veri modelini inceleyin.

Bu yaklaşım ekran ezberlemek yerine süreci anlamanızı sağlar.

Sonuç

ME21N, MIGO ve MIRO; SAP MM satınalma sürecinin birbirini tamamlayan üç temel aşamasıdır.

ME21N = Sipariş
MIGO  = Teslim Alma
MIRO  = Fatura Kontrolü

Bu zinciri anlayan biri hem SAP operasyonlarını hem de satınalma verisinin BI ve ETL tarafındaki akışını çok daha kolay kavrayabilir.

Daha geniş modül yapısını görmek için SAP MM Modülü: Malzeme Yönetimi Süreçleri ve İş Akışı Rehberi içeriğini inceleyebilirsiniz.

Tabloları ayrıca SAP Tablo İlişkileri ve Raporlama Haritası üzerinden keşfedebilir, süreçleri SAP uygulama ortamında deneyebilirsiniz.

Ali Rıza Ekici

İş Zekâsı, Qlik Sense, ETL, SAP, SQL ve veri analitiği üzerine uygulamalı içerikler hazırlıyor.

Yazar ve deneyim hakkında →