SAP 101 ve 102 Hareket Türü Nedir? Mal Girişi ve Ters Kayıt Rehberi

SAP MM tarafında stok hareketlerini anlamanın en önemli adımlarından biri hareket türlerini doğru okumaktır. Özellikle 101 ve 102, satınalma ve mal kabul süreçlerinde en sık karşılaşılan hareket türleri arasındadır.

Kısa özet:

  • 101 — Mal girişi
  • 102 — 101 hareketinin ters kaydı

Bu ikisini yalnızca ekran kullanımı açısından değil, veri modeli ve raporlama açısından da doğru yorumlamak gerekir.

101 hareket türü nedir?

101, satınalma siparişi gibi bir referansa bağlı mal girişlerinde kullanılan temel hareket türlerinden biridir.

Tipik senaryo şöyledir:

  1. Satınalma siparişi oluşturulur.
  2. Tedarikçi malı gönderir.
  3. Mal fiziksel olarak depoya gelir.
  4. SAP üzerinde MIGO ile mal girişi yapılır.
  5. Sistem stok ve belge kayıtlarını günceller.

Bu akışta mal girişinin standart senaryolarından biri 101 hareketidir.

Örnek:

PO miktarı: 100 adet
Teslim edilen: 100 adet
MIGO hareket türü: 101

Mal girişi sonrasında ilgili stok miktarı artabilir ve material document oluşur. Değerlemeye tabi stoklarda finansal etki de oluşabilir.

102 hareket türü nedir?

102, 101 ile yapılan mal girişinin ters kaydı için kullanılır.

Örneğin yanlışlıkla 100 adet yerine 1.000 adet mal girişi yaptığınızı düşünün. Bu durumda hatalı malzeme belgesini düzeltmek için 101 hareketinin ters kaydı gerekir.

Tipik mantık:

101 → +100 adet mal girişi
102 → -100 adet ters kayıt
Net etki → 0

102, yeni bir bağımsız satınalma süreci oluşturmaz. Önceki mal girişinin etkisini geri alır.

101 ve 102 arasındaki fark

En temel fark işlem yönüdür.

HareketAmaçStok etkisi
101Mal girişiGenellikle stoğu artırır
102101 ters kaydıÖnceki 101 etkisini geri alır

Raporlama tarafında yalnızca MENGE gibi miktar alanlarını toplamak yeterli olmayabilir. Hareket yönü ve reversal mantığı dikkate alınmalıdır.

102 ile 122 aynı şey mi?

Hayır.

Bu iki hareket birbirine karıştırılır:

  • 102 — önceki 101 mal girişini ters çevirir.
  • 122 — tedarikçiye iade senaryolarında kullanılabilir.

İş anlamı farklıdır. Bir işlem veri ambarında “reversal”, diğeri “vendor return” gibi ayrı sınıflandırılmalıdır.

MIGO üzerinde nasıl görünür?

MIGO ekranında bir satınalma siparişine referansla mal girişi yapıldığında hareket türü senaryoya göre otomatik gelebilir veya seçilebilir.

Kontrol edilmesi gereken temel alanlar:

  • Satınalma siparişi numarası
  • Malzeme
  • Plant
  • Depo yeri
  • Miktar
  • Hareket türü
  • Belge tarihi
  • Kayıt tarihi

Yanlış hareket türü seçimi, stok ve muhasebe etkisini doğrudan değiştirebilir.

Hangi tablolarda takip edilir?

ECC tarafında klasik material document yapısında şu tablolar öne çıkar:

  • MKPF — belge başlığı
  • MSEG — belge kalemleri

S/4HANA tarafında Inventory Management veri modeli sadeleştirilmiştir ve MATDOC merkezi tablo olarak öne çıkar.

BI açısından sık kullanılan alanlar şunlardır:

  • Malzeme
  • Plant
  • Depo yeri
  • Hareket türü
  • Miktar
  • Belge tarihi
  • Satınalma belgesi
  • Tedarikçi

BI raporunda neden kritik?

Bir stok hareket raporunda yalnızca toplam miktarı toplarsanız hatalı sonuç üretebilirsiniz.

Örneğin:

101  +100
102  -100
101  +80

Gerçek net hareket 80 olmalıdır.

Bu yüzden veri modelinde hareket yönü ve reversal mantığı normalize edilmelidir.

Örnek bir Silver katman yaklaşımı:

Raw SAP hareketi
→ hareket türü sınıflandırması
→ giriş / çıkış / ters kayıt işareti
→ signed quantity
→ stok hareket fact tablosu

Bu yaklaşım sayesinde MIGO hareketlerinden güvenilir stok ve tedarik KPI’ları üretilebilir.

101 hareketi hangi süreçte yer alır?

Temel satınalma akışı:

ME21N → MIGO 101 → MIRO

Yani önce satınalma siparişi, sonra mal girişi ve ardından fatura kontrolü gelir.

Bu zincirin tamamını görmek için ME21N, MIGO ve MIRO satınalma süreci rehberine bakabilirsiniz.

Özet

SAP 101 hareket türü mal girişini, 102 ise bu girişin ters kaydını temsil eder. Operasyon tarafında doğru hareket türü stok doğruluğu için; BI tarafında ise net miktar ve hareket sınıflandırması için kritiktir.

Bir sonraki adımda bu hareketlerin teknik veri modelinde nasıl tutulduğunu anlamak için MKPF, MSEG ve MATDOC ilişkisini incelemek gerekir.

Ali Rıza Ekici

İş Zekâsı, Qlik Sense, ETL, SAP, SQL ve veri analitiği üzerine uygulamalı içerikler hazırlıyor.

Yazar ve deneyim hakkında →