MKPF, MSEG ve MATDOC Arasındaki Fark Nedir? SAP Malzeme Belgesi Rehberi

SAP stok hareketleriyle çalışan bir veri uzmanının en sık karşılaştığı teknik sorulardan biri şudur: MKPF, MSEG ve MATDOC arasındaki fark nedir?

Kısa cevap sistem sürümüne bağlıdır.

  • SAP ECC tarafında material document yapısı klasik olarak MKPF + MSEG üzerinden okunur.
  • SAP S/4HANA tarafında Inventory Management veri modeli sadeleştirilmiş ve MATDOC merkezi yapı haline gelmiştir.

Bu fark özellikle ETL, veri ambarı ve raporlama projelerinde önemlidir.

MKPF nedir?

MKPF, klasik SAP ERP sistemlerinde malzeme belgesinin başlık bilgilerini içerir.

Başlık seviyesinde tüm kalemler için ortak olan bilgiler burada bulunur.

Örneğin:

  • Malzeme belge numarası
  • Belge yılı
  • Belge tarihi
  • Kayıt tarihi
  • Kullanıcı
  • Referans belge

Bir material document içerisinde birden fazla kalem olabilir. Bu kalemlerin ortak başlık bilgisi MKPF tarafındadır.

MSEG nedir?

MSEG, material document kalem seviyesindeki detayları içerir.

Örneğin:

  • Malzeme
  • Plant
  • Depo yeri
  • Hareket türü
  • Miktar
  • Satınalma siparişi numarası
  • Satınalma siparişi kalemi
  • Batch

Bu nedenle stok hareket analizi yapılırken MSEG genellikle temel fact kaynaklarından biridir.

Klasik ilişki mantığı:

MKPF
  ↓ belge numarası + yıl
MSEG

Bir belge başlığına karşılık birden fazla MSEG kalemi bulunabilir.

MATDOC nedir?

SAP S/4HANA ile birlikte Inventory Management veri modeli sadeleştirilmiştir. SAP’nin yeni modelinde MATDOC, material document verisinin merkezi tablosudur.

Bu nedenle S/4HANA projelerinde eski ECC yaklaşımını doğrudan kopyalamak doğru değildir.

SAP, S/4HANA tarafında eski MKPF ve MSEG veri modeline uyumluluk sağlamak amacıyla compatibility view yaklaşımı kullanır; ancak fiziksel ve analitik veri modeli açısından MATDOC dikkate alınmalıdır.

ECC ve S/4HANA farkı

Basitleştirilmiş karşılaştırma:

SistemTemel yaklaşım
ECCMKPF başlık + MSEG kalem
S/4HANAMATDOC merkezli sadeleştirilmiş model

Bu fark ETL tasarımını doğrudan etkileyebilir.

Örneğin eski bir veri ambarında şu extraction bulunabilir:

MKPF JOIN MSEG

S/4HANA geçişinde ise kaynağın nasıl sunulduğu, kullanılan CDS view’lar ve sistem mimarisi yeniden değerlendirilmelidir.

Material document anahtarı nasıl düşünülmeli?

ECC tarafında material document kimliği genellikle belge numarası ve mali yıl kombinasyonuyla ele alınır.

Kalem seviyesinde buna item numarası da eklenir.

Mantıksal grain:

Material Document
+ Fiscal Year
+ Item

Fact tablo tasarlarken grain’in açık tanımlanması gerekir. Aksi halde aynı material document satırları yanlış join nedeniyle çoğalabilir.

Hareket türü nerede önem kazanır?

Material document satırlarının iş anlamını belirleyen temel alanlardan biri movement type’tır.

Örneğin:

  • 101 — mal girişi
  • 102 — 101 ters kaydı
  • 201 — cost center’a mal çıkışı
  • 261 — üretim siparişine tüketim
  • 311 — depo yerleri arası transfer

Bu nedenle bir BI modelinde material document satırı yalnızca miktar olarak değil, işlem sınıfıyla birlikte modellenmelidir.

101 ve 102 hareket türlerinin detaylı açıklamasını ayrıca inceleyebilirsiniz.

BI tarafında hangi alanlar önemlidir?

Bir stok hareket fact tablosunda genellikle şu boyutlar kullanılır:

  • Material
  • Plant
  • Storage Location
  • Movement Type
  • Posting Date
  • Supplier
  • Purchase Order
  • Batch

Ölçü tarafında ise:

  • Hareket miktarı
  • Signed quantity
  • Değer
  • Giriş/çıkış işareti

kullanılabilir.

Neden yalnızca MENGE toplamak riskli olabilir?

Stok hareketlerinde miktar değerinin işareti ve işlem yönü ayrıca değerlendirilmelidir.

Bir reversal veya goods issue hareketini mal girişiyle aynı yönde toplamak stok akışını yanlış gösterir.

Bu nedenle ETL katmanında şu iş kuralı oluşturulabilir:

Movement Type
+ Reversal bilgisi
+ Debit/Credit veya stock-change yönü
→ Signed Quantity

Sonrasında Gold katmanda:

  • Günlük giriş
  • Günlük çıkış
  • Net stok hareketi
  • Plant bazında hareket
  • Malzeme bazında tüketim

gibi KPI’lar üretilebilir.

CDS view kullanmak daha mı doğru?

S/4HANA tarafında doğrudan tablo erişimi yerine SAP’nin released CDS view’ları birçok senaryoda daha sürdürülebilir olabilir.

Örneğin material document item verisini sağlayan released view’lar kullanılabilir. Bu yaklaşım özellikle cloud ve clean-core mimarilerinde önem kazanır.

Örnek veri ambarı modeli

Bir stok hareket modeli şu şekilde kurulabilir:

SAP Material Documents
        ↓
Bronze: ham hareketler
        ↓
Silver: hareket türü + signed quantity + master data
        ↓
Gold: stok hareket fact + KPI'lar

Master data tarafında MARA, MARC ve MARD gibi tablolarla ilişki kurulabilir.

Bu katmanların farkı için MARA, MARC ve MARD rehberini inceleyebilirsiniz.

Özet

MKPF ve MSEG, klasik ECC material document yapısının başlık ve kalem tablolarıdır. S/4HANA ile Inventory Management veri modeli sadeleştirilmiş ve MATDOC merkezi yapı haline gelmiştir.

Bu farkı bilmek yalnızca SAP teknik bilgisi değildir; doğru ETL, SQL ve BI mimarisi kurmak için doğrudan gereklidir.

Ali Rıza Ekici

İş Zekâsı, Qlik Sense, ETL, SAP, SQL ve veri analitiği üzerine uygulamalı içerikler hazırlıyor.

Yazar ve deneyim hakkında →