SAP'te Stok Raporu Nasıl Hazırlanır? MMBE, MB52 ve BI Yaklaşımı

SAP kullanan şirketlerde en temel operasyonel raporlardan biri stok raporudur. Ancak “stok raporu” tek bir ekran veya tek bir tablo anlamına gelmez.

İhtiyaca göre iki farklı bakış vardır:

  • Anlık stok: Şu anda ne kadar stok var?
  • Hareket bazlı stok: Bu stok nasıl oluştu?

Bu ayrım, hem SAP ekranlarında hem de BI modelinde önemlidir.

MMBE ne için kullanılır?

MMBE, belirli bir malzemenin stok durumunu organizasyon seviyelerine göre incelemek için kullanılan temel ekranlardan biridir.

Bir malzemenin:

  • Plant bazındaki stoğunu
  • Depo yeri bazındaki stoğunu
  • Farklı stok durumlarını

görmek için kullanışlıdır.

Operasyonel olarak “Bu malzemeden şu anda nerede ne kadar var?” sorusuna hızlı cevap verir.

MB52 ne için kullanılır?

MB52, stokları toplu liste halinde görüntülemek için kullanılan raporlardan biridir.

MMBE tek bir malzemeyi detaylı incelemede kullanışlıyken MB52 çok sayıda malzemenin plant ve storage location bazındaki stoklarını listelemek için daha uygundur.

Bu nedenle kullanıcı ihtiyacı şöyle ayrılabilir:

Tek malzeme detay kontrolü → MMBE
Toplu stok listesi → MB52

Veri tabanında hangi tablolar önemlidir?

Stok raporlamasında master data ve stok seviyesi birlikte ele alınmalıdır.

Temel tablolar:

  • MARA — malzeme genel bilgileri
  • MARC — plant bazındaki malzeme bilgileri
  • MARD — depo yeri bazındaki stok bilgileri

Bu tabloların veri grain farkını anlamak için MARA, MARC ve MARD rehberini inceleyebilirsiniz.

Stok raporunun grain’i ne olmalı?

BI projesinde ilk sorulması gereken soru şudur:

Bir satır neyi temsil ediyor?

Örneğin anlık depo stoku için grain şu olabilir:

Material + Plant + Storage Location

Böylece aynı malzemenin farklı depolardaki miktarı ayrı satırlarda tutulur.

Anlık stok ile hareket raporu aynı şey değildir

MARD gibi stok tabloları mevcut bakiyeyi anlamaya yardımcı olur.

Fakat “Bu stok neden 500 oldu?” sorusu için material document hareketlerine bakmak gerekir.

Hareket analizi tarafında:

  • ECC: MKPF / MSEG
  • S/4HANA: MATDOC merkezli yapı

önem kazanır.

Bu fark için MKPF, MSEG ve MATDOC rehberine bakabilirsiniz.

Örnek stok hareketi

Bir malzeme için:

Başlangıç: 100
101 mal girişi: +50
201 mal çıkışı: -20
102 ters kayıt: -10
Net stok etkisi: +20

Bu nedenle hareket bazlı raporlarda signed quantity mantığı önemlidir.

Stok raporunda hangi boyutlar olmalı?

İyi bir BI stok dashboard’unda genellikle:

  • Malzeme
  • Malzeme grubu
  • Plant
  • Depo yeri
  • Stok türü
  • Birim
  • Tarih

gibi boyutlar bulunur.

KPI tarafında:

  • Kullanılabilir stok
  • Bloke stok
  • Kalite kontrol stoğu
  • Toplam stok
  • Stok değeri
  • Günlük giriş
  • Günlük çıkış
  • Net hareket

gibi ölçüler kullanılabilir.

Stok değeri nasıl düşünülmeli?

Stok miktarı ile stok değeri aynı şey değildir.

Bir raporda yalnızca adet veya kilogram göstermek operasyon için yeterli olabilir. Finansal analizde ise değerleme fiyatları ve para birimi bilgileri de modele eklenmelidir.

Bu nedenle stok değer raporu, quantity raporundan farklı veri kaynakları ve iş kuralları gerektirebilir.

Günlük snapshot mı, hareket fact mi?

İki yaygın veri ambarı yaklaşımı vardır.

1. Snapshot yaklaşımı

Her gün sonundaki stok miktarı saklanır.

Date + Material + Plant + Storage Location + StockQty

Trend raporları için kullanışlıdır.

2. Transaction yaklaşımı

Her malzeme hareketi ayrı fact satırıdır.

Posting Date + Material + Movement Type + Signed Qty

Detaylı stok hareket analizi için daha güçlüdür.

Birçok projede iki yaklaşım birlikte kullanılır.

Veri kalitesinde nelere dikkat edilmeli?

Stok raporlarında sık yapılan hatalar:

  • Plant ile storage location grain’ini karıştırmak
  • Reversal hareketlerini pozitif toplamak
  • Birim dönüşümlerini dikkate almamak
  • Bloke ve kalite stoklarını kullanılabilir stokla toplamak
  • Snapshot ile transaction verisini aynı fact gibi kullanmak

101 ve 102 neden önemli?

Mal girişleri stok trendini doğrudan etkiler. 101 mal girişi ile 102 ters kaydı doğru işaretlenmezse günlük stok hareketi yanlış hesaplanır.

Detay için SAP 101 ve 102 hareket türü rehberine bakabilirsiniz.

Örnek ETL mimarisi

SAP stok + material document verisi
        ↓
Bronze
        ↓
Silver: master data + signed movement + stok sınıfı
        ↓
Gold: current stock + daily snapshot + movement KPI

Bu yapı operasyonel ve yönetim raporlarını aynı veri platformundan besleyebilir.

Özet

SAP stok raporu hazırlarken önce soruyu netleştirmek gerekir: anlık stok mu, toplu stok listesi mi, yoksa hareket analizi mi? MMBE ve MB52 operasyonel görünüm sağlar; MARA-MARC-MARD master ve stok seviyesini, material document verisi ise stok hareketinin nedenini açıklar.

Ali Rıza Ekici

İş Zekâsı, Qlik Sense, ETL, SAP, SQL ve veri analitiği üzerine uygulamalı içerikler hazırlıyor.

Yazar ve deneyim hakkında →